TÔI LÀM NGHỀ CHO VAY CẦM ĐỒ

- Cháu thật sự làm nghề cho vay cầm đồ?

Ông Bác nhìn tôi với ánh mắt đầy nghi ngại. Nhưng chưa hẳn đã tin. Quét mắt rà từ trên xuống dưới cơ thể tôi một lần nữa. Dáng vẻ thư sinh, mắt đeo kính cận, người không một hình xăm. Nhìn thế nào cũng không giống dân xã hội. 

- Cháu có vẻ ngoài không hợp với nghề thì phải?  

- Vâng, cháu cầm đồ nhưng cho vay tử tế. 

A, khái niệm tử tế, một thứ khái niệm mơ hồ với cả người đi vay và người cho vay. Tôi biết ông Bác chưa chắc đã hiểu khái niệm mà tôi đưa ra. Nhưng vì Bác là cha đẻ của em, nên chắc tôi phải dụng công giải thích. Tôi nhìn sang cô người yêu ngây thơ, vẫn đang trò chuyện tíu tít với mấy đứa em. Ngại ngùng vì bị mọi người trêu chọc khi lần đầu đưa người yêu về ra mắt. Mà chẳng cảm được cái không khí căng thẳng, mập mờ giữa bố vợ và con rể tương lai. 

Sau vài câu hỏi xã giao, tìm hiểu thêm về hoàn cảnh gia đình, công việc của bố mẹ tôi. Ông Bác lại mon men hỏi thêm về cái nghề mà tôi làm. Buồn cười thật. Tôi vốn là  người đi thẩm định cho vay, giờ lại bị người khác dùng nghiệp vụ để dò dẫm. Từng câu hỏi đều có những áp lực ẩn ý giấu phía sau. Tôi hiểu những lo lắng của Bác. Thật khó để giao con gái cho một gã xa lạ, không có lấy một cơ sở để tin tưởng. 

- Cháu tự mở cửa hàng cầm đồ, hay đi làm thuê cho ai? 

- Cháu làm công ty Bác ạ. Một công ty môi giới cho vay, có chuỗi cửa hàng trên toàn quốc. 

Tôi trấn an Bác bằng những ngôn từ dễ hiểu nhất. Có lẽ trong đầu bác đang vẽ lên những mường tượng đầu tiên về tôi giống như những gì bác thường thấy gắn liền với hai chữ cầm đồ. Một gã thanh niên ngồi bên cạnh một chiếc bàn làm việc bằng gỗ bự chảng, phía dưới gầm bàn đặt một chiếc két sắt. Trong phòng làm việc chỉ có một chiếc bàn uống nước, vài gã bặm trợn ngồi chè cháo, hút thuốc lá cả ngày. Phía cửa có một bàn thờ thần tài hương khói đỏ lòm. Bên ngoài là bảng chữ màu vàng bắt mắt cho vay cầm đồ, đáo hạn ngân hàng.

Không. Nơi cháu làm không giống như thế. Một văn phòng lịch sự, ngăn nắp như sảnh ngân hàng thu nhỏ. Có vài cô xinh xinh ngồi ở quầy giao dịch cười cười nói nói. Mọi người đều ăn mặc gọn gàng, đồng phục thân thiện. 

Chẳng hiểu điều đó có khiến Bác yên tâm không. Chỉ thấy Bác cau mày như nhớ ra việc gì sửng sốt lắm. 

- Mấy hôm trước hình như có nghe trên truyền hình nhắc đến. Công an có tóm gọn một công ty cho vay nặng lãi. Công ty cháu cho vay lãi suất thế nào? 

- Thực ra bên cháu chỉ làm công việc môi giới khoản vay, người cho vay là những người đầu tư vào các khoản vay của công ty cháu. Lãi suất cho vay trong khoảng nhà nước cho phép. Còn lại là chi phí môi giới, các chi phí phát sinh. Tất tần tật cộng lại cao hơn ngân hàng rất nhiều. 

“Nói đi nói lại, cũng chỉ là bình mới rượu cũ, rõ ràng là lách luật để cho vay lãi suất cao hút máu người vay. Thế thì có gì mà tự xưng là cho vay tử tế”. Mặc dù Bác không nói với tôi như thế. Nhưng cái nụ cười nửa miệng, nhếch khoé mép cong lên của Bác cho tôi một câu nhận xét trào phúng.

Tôi không nao núng. Tôi chọn cái nghề này là vì nó hợp với tôi. Là vì tôi hiểu chân tơ kẽ tóc về nó. Từ đạo đức nghề nghiệp cho tới quy định của luật pháp. Cũng là cho vay, nhưng tử tế và khốn nạn cách nhau một lằn ranh tuy mong manh nhưng lại rất rõ ràng. 

Kẻ khốn nạn cho vay chẳng cần quan tâm đến hoàn cảnh của người vay. Chỉ cần có tài sản có giá trị đủ vay là được. Vì chúng chăm chăm giữ lấy tài sản của khách hàng, hăm hở đẩy người vay vào con đường khánh kiệt. 

- Thế công ty cháu cho vay có cần tài sản hay không?

- Có ạ.

Bác lại nhìn tôi như một gã ngớ ngẩn, kẻ vừa nói câu trước, lại tự bắn vào chân bằng chính câu sau. Nói từ đầu đến giờ, vẫn chưa thấy có điều gì tử tế. 

Những kẻ khốn nạn chúng là những gã thông minh. Để hút được máu người khác chúng không thiếu gì thủ đoạn. Có tài sản để cầm cố thì chắc chắn là vay được rồi. Nếu không có tài sản chúng vẫn có cách cho vay được. Ở trên mạng bây giờ thiếu gì kẻ cho vay không thế chấp. Có kẻ cho vay giả, chỉ lừa gạt người vay để lấy tiền. Có kẻ cho vay thật, dễ dãi đến mức chẳng cần biết nhà khách hàng ở đâu. Bù lại chúng chỉ cần căn cước công dân, biết số điện thoại, tài khoản facebook, biết người thân, thậm chí có kẻ chỉ đòi hỏi duy nhất một cái clip nóng. 

- Thế tóm lại cháu ở đâu trong cái lằn ranh ấy. 

Tôi thấy Bác có vẻ mất bình tĩnh. Bây giờ có lẽ không phải là lúc để giải thích dài dòng. 

- Cháu chính là cái lằn ranh ấy. 

Chúng cháu cho vay đề cao việc thẩm định khách hàng. Không phức tạp như ngân hàng nhưng phải có công ăn việc làm ổn định. Chúng cháu trông chờ vào khách hàng làm ăn phát đạt, có thu nhập đều đặn, chứ không trông chờ vào bán tài sản của khách hàng. Đấy chính là sự tử tế thứ nhất. 

Chúng cháu yêu cầu khách hàng phải mua bảo hiểm khoản vay. Để nếu chuyện không may có xảy ra, khách hàng mất người, mất việc nhưng không rơi vào cảnh bần hàn, mạt kiếp. Đấy là sự tử tế thứ hai. 

Chúng cháu cho vay với chi phí cao, nhưng những khoản phải trả đã được tính toán kỹ lưỡng, chia nhỏ ra thành nhiều kỳ trả nợ, phù hợp với khả năng tài chính của khách hàng. Đảm bảo người vay vẫn làm chủ được tình hình tài chính, vẫn có tài sản để đi lại, lại giải quyết được bài toán kinh tế trước mắt đấy là sự tử tế thứ ba. 

Chúng cháu cho vay, nhất nhất đề cao tính minh bạch, giải thích đầy đủ quyền và nghĩa vụ cho khách hàng. Tính toán rõ ràng số tiền phải trả. Khi thu nợ có kịch bản được thông qua và thống nhất với khách hàng. Chỉ làm việc trên quyền tài sản chứ không bêu rếu, chửi bới, lăng mạ làm nhục khách hàng đấy là sự tử tế thứ tư. 

Chúng cháu cho vay, tạo cơ hội về vốn cho rất nhiều người không thể tiếp cận được với những khoản vay ngân hàng, lại tránh xa những rủi ro không đáng có khi vay tín dụng đen. Góp một phần công sức vào phát triển kinh tế trong thời điểm khó khăn và dịch bệnh này. Đấy là sự tử tế thứ năm. 

Công việc nào thì yếu tố con người cũng là quan trọng nhất. Mô hình nào cũng có ưu và nhược điểm của nó. Tử tế hay không chính là do yếu tố con người. Cháu không cần hình xăm để doạ nạt khách hàng, cháu chỉ cần kiến thức để đánh giá người đi vay nào có đủ tầm trả nợ. Cháu không cần phải bôi xấu người khác vì cháu nhận cầm cố là tài sản chứ không phải là danh dự của con người. Chính thế nên cháu mới nói cháu chính là lằn ranh của sự tử tế. 

- Thôi, hai bác cháu xuống ăn cơm, rồi từ từ nói chuyện, cơm nước xong cả rồi. 

Bác gái từ dưới bếp bưng lên một mâm cơm, có đồ nhắm và ít rượu men lá. Tôi và Bác lại tiếp tục uống rượu và trò chuyện. 

- Con gái bác trông thế thôi nhưng nó còn dại lắm. Có lớn mà chưa có khôn. Cái bác mong là nó chọn được một người chồng tử tế, lo toan được cho gia đình và đối tốt với nó. 

- Những điều lớn lao cháu không dám hứa, nhưng sự tử tế và tình yêu thương đối với em thì cháu có và có rất nhiều. 

Trong câu chuyện của hai người đàn ông, để lại hi vọng cho hai người phụ nữ phía sau lưng họ. Một gia đình mới lại chuẩn bị được đơm hoa kết trái và những đứa trẻ sẽ tiếp tục được sinh ra. Cuộc sống vẫn vậy, hướng về phía trước và phát triển như một quy luật tất yếu. 

Công việc của tôi dù mang tiếng xấu thế nào, nếu thực sự làm bằng sự trách nhiệm, nghiêm túc, lòng nhân hậu và cái tâm tử tế, cũng sẽ được xã hội chấp nhận và trở thành điểm tựa tài chính giúp cho mọi nhà thêm hạnh phúc ấm no.