CON ĐƯỜNG KỈ NIỆM

Hẳn trong chúng ta ai cũng có những con đường đáng nhớ đầy hoài niệm. Những con đường dài ngắn, ngập nắng dãi mưa dầm trong suốt tháng năm cuộc đời. Những con đường chỉ một lần bước qua hay những con đường mòn gót giày hai buổi. Những con đường đất nhỏ nhắn giữa hàng cau hay những con đường rộng thênh thang tay với, mà bóng người yêu như xa lắm ở hai vỉa hè. Những con đường ngập hương hoa sữa hay đầy xác lá me. Những con đường có hàng cây phong thay lá vàng sang mùa hay những con đường bạch dương ngập tuyết trắng. Những con đường hai bên là phố với những hàng hiên rong rêu ngồi ngóng buồn chạy xuôi về cuối ngõ…
Với tôi, con đường đẹp nhất là con đường nơi tôi từng dạo bước vào những tháng năm tuổi trẻ thênh thang. Con đường nằm trong lòng thành nội Huế, đường Ðoàn Thị Ðiểm.

Ðường phượng bay mù không lối vào.
Hàng cây lá xanh gần với nhau.
(TCS)

Dù không phải là đường phượng bay như bao người vẫn nghĩ. (Ðường phượng bay là đường Trịnh Minh Thế, chạy dọc theo công viên xanh mát bờ bắc sông Hương, kéo dài từ cửa Ngăn cho đến cầu Bạch Hổ.) Tôi vẫn xem đó là đường phượng bay. Tôi hạnh phúc đã từng bước trên con đường ngắn tuyệt đẹp đã đi vào thi ca, âm nhạc…
Con đường này bắt đầu từ đường Ngọ Môn giữa Cửa Thượng Tứ và Cửa Ngăn, đến cuối đường là Hồ Tịnh Tâm. Từ đoạn giữa của đường ở ngã ba Mai Thúc Loan đến Hồ Tịnh đã có nhà cửa hai bên nhấp nhô, nên đẹp nhất chỉ là đoạn từ Ngọ Môn đến Mai Thúc Loan. Một bên là bờ hồ dọc Ðại Nội, một bên là hông của những công sở, trường học như Hàm Nghi, Tàng Cổ Viện, Tôn Nhơn Phủ và các con đường nhỏ của lục Bộ, Bộ Thị (Nguyễn Biểu), Bộ Tham (Ðặng Dung), Bộ Lục (Nguyễn Chí Diểu), Bộ Học (Hàn Thuyên). Có một con rãnh nhỏ thoát nước rồi đến hai hàng cây phượng và muối, đứng thẳng cao vươn những nhánh cây, chòm lá đan kết vào nhau trên cao. Vòm cây như hai bàn tay đan ngón, khum lại vào nhau để che kín một lối đi về lay lắt đẹp. Phượng và muối xen kẽ vào nhau, vai tựa vai, môi má cận kề để trên cao có những tán lá xanh mướt dày đặc, che kín những mắc cỡ dấu yêu trai gái hẹn hò và những bước chân bối rối…
Mùa hè hoa phượng nở, cháy đỏ khát khao trong nắng vàng nám da. Trời xanh trong vắt. Hàng cây muối khiêm nhường trổ ra những chùm trái xanh tròn, để làm nền xanh cho phượng rực rỡ khoe khoang. Cơn gió hè khô nóng đi qua hoàng thành làm lao xao những bông phượng đỏ lay lay. Chấp chới trong tiếng ve râm ran giữa lặng thinh sâu lắng, những đóa sen hồng trong bờ hồ Ðại Nội trầm mặc rêu phong hé nụ tỏa hương.
Tháng hè dài rộng, tôi hay cùng nàng hái trái phượng, mê say những hạt phượng bùi chát nhẹ. Những bông phượng chua chua, cánh nở thắm như lan đỏ. Bứt những cọng nhụy vàng như cọng giá non, móc vào nhau như móc ngoéo ngón tay thề thốt thủy chung. Tối mang về ép vào sổ lưu niệm ngày xanh để nhớ một mùa hè sắp qua. Những hàng cây muối cũng đi vào tuổi trẻ với nhiều kỷ niệm. Trái muối tròn, nở thành chùm như những hòn bi nhỏ bằng đầu đũa. Nhét hai trái muối vào hai đầu vỏ nhựa cây viết Bic nguyên tử, dùng cây đũa tre vót tròn đút vào một đầu thụt, trái muối bị nén ép bung ra đầu kia, tiếng nổ bôm bốp giòn tan như tiếng cười tuổi thơ, chạy núp trốn tìm sau những thân cây già nua to hơn vòng tay ôm tuổi nhỏ.

Nàng thường dẫn tôi trèo qua bức tường thành đổ nát sau bom đạn Mậu Thân vào Ðại Nội xem tượng Cô Gái Hóng Trăng trong sân vườn Cao Ðẳng Mỹ Thuật; vào trường Quốc Gia Âm Nhạc nghe các học sinh kéo vỹ cầm day dứt… Con đường trước trường Mỹ Thuật ra cửa Hiển Nhơn có hàng cây nhãn già nua thật mát, rễ bật trên mặt đất nhăn nheo, già cỗi như năm tháng vàng son thuở nào. Những trái nhãn lồng ngọt lịm thanh tao, những hạt nhãn đen nhánh, tròn to như đôi mắt cô gái trường Ðồng Khánh tôi yêu đầu đời. Cô gái với mái tóc ngang vai như nét vẽ của ViVi trên tuần san Tuổi Hoa. Những đêm nàng đi học thêm, mượn cớ cùng tôi hẹn hò trong vườn nhãn giữa hai hàng chè tàu. Rồi tôi đưa nàng dạo bước về trên con đường phượng bay. Ánh trăng hè xuyên qua những kẽ lá làm nên những chùm hoa trăng loang loáng. Ánh trăng dọi vào bức tường thành cổ như những mảng nắng khuya soi bóng một cuộc tình thơ ngây. Và tà áo dài của nàng bay bay theo gót chân quấn quýt, trắng sáng trong đêm tối giữa vòm cây mù mịt một lối tình.
Nhưng rồi những đổi dời dâu bể, những hoài bảo và ước mơ tan như bọt sóng chiều hôm… Chỉ còn trong tôi chút hy vọng vì có một cô gái với đôi mắt đen như hột nhãn đang tin cậy, chờ mong ngày tình vừa chớm long lanh…
Niềm hy vọng mong manh rồi cũng tan tác như xác phượng đỏ nát nhàu trên lối về. Những tán cây cao trên đầu không che chở nổi một ước mơ xanh vừa nhú mầm đã héo ngọn. Nhiều đêm và nhiều năm sau đó khi trở ra Huế, tôi vẫn quẩn quanh vô ra thành nội qua con đường này. Tôi vẫn cùng đi với sương sớm mù đông hay cùng nắng khuya, đêm trăng lên mà thương mà nhớ. Con đường như già nua và tối tăm hơn về khuya. Những ánh đèn đường hắt hiu tội nghiệp. Gió như buồn tênh thôi rong đùa cùng lá. Hàng cây hai bên đường như bức tường thành kia lặng câm, vô cảm. Thăm thẳm một nỗi cô đơn thật mù không lối vào. Thành nội dường như chật chội hơn mỗi ngày…
Tôi giả từ Huế ra đi một đêm không trăng. Chỉ có chén trà độc ẩm kia nơi sân ga không một ai đưa tiễn. Hàng cây phượng muối chỉ còn nghe vọng tiếng còi tàu u uất… Tôi đi – rồi đi xa lắc. Ðến những nơi không có nắng khuya và phượng vỹ. Không có trái muối tròn và những hột nhãn đen nhánh như đôi mắt cô gái ngày xưa. Tôi không là văn sĩ như tôi đã từng mơ mộng. Nhưng tôi đã viết thật nhiều. Bài nào cũng có chút đỏ của phượng, chút xanh lá của trái muối, chút đen nhánh của hột nhãn và đầy lay lắt ánh nắng khuya trên con đường hoài niệm.
Những riêng vệt màu nắng khuya tôi tả hoài một đời không ra. Dù với cả tấm lòng độ lượng với quá khứ buồn tênh.