TRÁCH NHIỆM

Ngày mới lên cấp ba, tôi nhớ như in cái cảm xúc khó chịu khi “được” chọn làm lớp trưởng bởi bảng điểm thi chuyển cấp. Là một đứa thích yên phận hơn là phải đứng trước mọi người, làm quản lý hay lãnh đạo thì lại càng không phù hợp, tôi nhớ là mình đã từ chối nhưng không được chấp thuận.

---

Ấn tượng đầu tiên rất quan trọng.

Tôi không nhớ được rõ ràng tên cô dạy Văn lớp mười, hình như là cô Phương thì phải. Lạ lùng là với điểm số cấp hai cao ngất ở hầu hết các môn, ngay cả văn cũng được tám chấm, kiến thức lớp mười lại làm khó tôi ra mặt. Hay là có cái gì bên trong đang cố chống đối lại chính tôi? 

Một buổi sáng nọ, khi cô Phương gọi tên lên kiểm tra miệng thì tay tôi bắt đầu vã mồ hôi. Tôi không học bài, dĩ nhiên rồi, vì học có vô đâu! Toán, lý, hóa, sinh, mọi thứ cũng dần trở nên khó hiểu chứ không riêng gì Văn, chúng rất hay làm mình làm mẩy và chối bỏ sự dung nạp một cách đầy đủ vào cái đầu trẻ trâu tuổi mười lăm này...

Mặc cho vài đứa phía dưới méo mày méo mặt tìm cách nhắc bài, tôi vẫn chỉ được dưới điểm trung bình, bốn thì phải. Nhưng con số đó không quan trọng bằng lời của cô nói, đại ý là thầy chủ nhiệm có nhờ cô châm trước cho tôi một chút vì sợ bị điểm liệt, không đủ điều kiện để được học sinh giỏi, lại đang là lớp trưởng nữa chứ.

He he! 

Trong một nhóm nhỏ đại học, tôi từng khẳng định hùng hồn rằng trường mình học không hề có tiêu cực. Mà cũng đúng nhỉ, nếu chỉ xét riêng khoản thi cử và kiểm tra giấy, hầu hết các thầy cô đều khá nghiêm túc theo quy định chung. Còn kiểm tra miệng thì lại là đặc quyền của từng giáo viên và là nỗi thống khổ của biết bao học sinh. Cái cảm giác đứng một mình, cô độc, trống trải và đối diện với hơn bốn mươi cặp mắt đang nhìn tròng trọc như soi thấu tâm can mình ấy: nếu tôi có học bài thì không khéo cũng quên béng đi luôn mất rồi!

Cô Phương vừa nói vừa khẽ nhếch miệng cười khẩy. Tôi thực sự không biết cô đã trải qua những gì trong cuộc sống và công việc nhưng sự thật là đối với tôi, các bài giảng của cô không được hấp dẫn như các thầy cô dạy Văn thời cấp hai. Hay cấp ba nó phải vậy nhỉ?

Hết lớp mười, hình như cô cũng đã nghỉ dạy ở trường. Chuyện gì đã xảy ra? Ba bốn điểm, sáu chấm bảy chấm gì tôi cũng đâu có thiết tha nên chắc chắn là không có giận hờn gì ở đây. Mỗi khi nghĩ về, tôi chỉ thấy cô có vẻ gì đó thật đáng thương... Tôi đã nhớ về một người giáo viên dạy Văn thoáng qua trong năm đầu tiên của cấp ba với chỉ vỏn vẹn một cảm xúc như thế. Thời đó thì chưa có câu “Thật buồn cười, kẻ tổn thương lại muốn làm tổn thương người khác”.

---

Sau cùng, tôi cũng lê lết được hết ba năm cấp ba với vai trò lớp trưởng. Chắc là do tôi nên phong trào và sự đoàn kết của lớp mới không được như lớp người ta hay như người ta mong đợi. Đến lúc đầu hai thứ tóc rồi, thi thoảng mấy đứa bạn cùng lớp (sau này mới thân hơn) cũng hay trách sao tôi lại trầm thế, làm ảnh hưởng đến lớp, chia năm xẻ bảy, nhóm này nhóm kia cả. Hình như chẳng có ai để ý đến cảm xúc và sự bất ổn của tôi, cái mà giáo viên và chúng bạn nhìn vào chỉ là bảng điểm và cái danh xưng lớp trưởng.

Giỏi thế, thật đáng ngưỡng mộ!

Tôi rớt nguyện vọng một trong kỳ thi đại học sau những nỗ lực vớt vát không thành trong một tháng luyện thi ở Đà Lạt. Nhưng cơ hội thứ hai vẫn đến, tôi vẫn tiếp tục được học trọn vẹn với ngành mình đã chọn và có những trải nghiệm quý giá không thể đánh đổi trong năm năm. Dù ở cấp này, dù lẳng lặng với không-một-vai-trò gì cả, tôi cũng chỉ có thể thân hơn với một số bạn cùng lớp ... sau khi đã tốt nghiệp vài năm! Phó thường dân cũng có cái khó của phó thường dân.

---

Nếu hồi lớp mười tôi kiên quyết từ chối hơn, mọi chuyện có khác đi không? Nếu tránh được kiếp nạn “cán bộ lớp”, tôi có thể đã được âm thầm tỏa ra ánh sáng xanh dập dìu, mờ ảo và chớp tắt như của mấy con đom đóm thay vì phải khoác lên mình một thứ ánh sáng vàng nóng, rực lửa của bóng đèn sợi đốt, của trách nhiệm, tấm gương và người đứng đầu...

Trách nhiệm. Nghĩ kỹ thì cơ hội và bài học trách nhiệm trong độ tuổi bẻ gãy sừng trâu ấy có thể là một trong những nhân tố đầu tiên định hình và khiến có tôi của ngày hôm nay, chẳng hào nhoáng gì đâu, nhưng được cái cũng có chút uy tín. Nghĩ kỹ thì tôi thấy mình được nhiều hơn là mất, biết ơn nhiều hơn là chán ghét. Chắc vậy là đủ rồi, nhỉ?

Vinh Phạm

👉Link bài viết trên Group Tay Đan: TRÁCH NHIỆM